محسن هاشمی رفسنجانی

از نظر محسن هاشمی رفسنجانی، مسئله اصلی، ابهام و تعلل در پذیرش قطعنامه ۵۹۸ و نبود راهبرد ترکیبی موثر میان دیپلماسی و عملیات نظامی در پایان جنگ تحمیلی است. در حالی که عراق بلافاصله قطعنامه را پذیرفت، ایران به دلیل برآورد نادرست از توانایی نظامی خود و اصرار بر ادامه جنگ تا سقوط صدام، یک سال دیگر درگیر جنگ شد. این تصمیم باعث افزایش تلفات انسانی، خسارات زیرساختی و اسارت نیروهای ایرانی گردید. تجربه تاریخی دفاع مقدس نشان می دهد که حفظ کشور و نظام بر ادامه جنگ پرهزینه ارجح

از نظر محسن هاشمی رفسنجانی، باید سیاست گذاری های راهبردی در حوزه امنیت و سیاست خارجی به گونه ای تنظیم شود که از تجربه دفاع مقدس بهره برداری کند و از تکرار اشتباهات گذشته جلوگیری نماید. هدف اصلی باید حفظ امنیت ملی و منافع کلان کشور با استفاده از راهبرد ترکیبی دیپلماسی و توان دفاعی باشد. نهادهای مسئول مانند وزارت امور خارجه، ستاد کل نیروهای مسلح و شورای عالی امنیت ملی باید هماهنگی کامل داشته باشند و تصمیمات راهبردی را بر اساس تحلیل واقع بینانه از توانمندی ها و محدودیت ها اتخاذ کنند. اجرای این راهبرد با تضمین شفافیت در تصمیم گیری و مشارکت نخبگان و افکار عمومی، موجب کاهش هزینه های انسانی و اقتصادی و تثبیت صلح پایدار خواهد شد